Panama’nın uzak yerli köylerinde Bahai gönüllüler çok gerek duyulan eğitim hizmetlerini sağlıyorlar

CHIRIQUI PROVINCE, Panama, 3 Ocak 2003 (BWNS) – Saat sabah 5’de gün ışığı karanlık gökyüzünden kızıl bir çizgi gibi yayılıyordu ve Victorino Rodriguez çoktan yola koyulmuştu. Her sabah Soly’daki evinden Batı Panama’nın bereketli yeşil dağlarındaki Quebrada Venado isimli küçük köye ve oradaki küçük okula kadar üç saat yürümektedir.

36 yaşındaki öğretmen, derslerin başladığı sabah saat 8’e kadar varmayı arzulayarak dar patikalar boyunca aceleyle yol aldı. Kahvaltı için sadece biraz kahve almasına rağmen, yeşil pirinç tarlalarından ve muz bahçelerinden, eskimiş ayakkabılarını kaplayan kalın kırmızı çamurla yosun kaplı kayalardan aşarak enerjik bir şekilde geçti.

Oniki tane çocuk saat 7:30’dan beri ayakta onu gözlemekteydi. Şafak vaktinden beri tarlalarda çalışan ebeveynleri nedeniyle çocuklar yalnızdı. Mr. Rodriquez son tepenin yakınına gelirken neşe dolu bir çığlık yükseldi ve öğrenciler öğretmenlerini selamlamak için fırladılar. Adlarını söyleyerek her birini tatlılıkla kucakladı ve sonra kollarını onların etrafına koyarak köy okuluna olan son kilometreyi onlarla beraber yürüdü.

Ngabe-Bugle bölgesinde buradaki Panama Bahai toplumu tarafından yönetilen on ilkokuldan birisi olan Quebrada Venado, ahşap direkler üzerindeki sazdan bir palmiye çatıdan oluşan temeli zayıf bir yapıdır.

Yine de, 300’den fazla öğrenciye kesintisiz hizmet veren diğer okullar gibi, bu sapa bölgenin uzak ulaşım yerlerindeki çocuklara akademik bir eğitim için gerçekte tek şanslarını sağlamaktadır. Bölgenin düşük nüfus yoğunluğu ve ayrı düşmüşlüğü nedeniyle – Bahai okullarının hizmet verdiği köylerin hepsine sadece yayan veya atla ulaşılabiliyor – hükümet burada bir okul sistemi sağlayamamıştır.

Okullara destek veren Bahai kaynaklı bir sivil toplum kuruluşu olan Gelişme ve Kültür Vakfı’nın (FUNDESCU) sekreteri Rosemary Baily şunları söyledi: “Çocuklar, bu okullar olmasaydı, en yakın kasabaya altı saatlik yürüyüş mesafesine sahip olan yaşadıkları uzak toplumlar nedeniyle hiç eğitim almayacaklardı. Bu yüzden bu çaba gerçekten çocukların hayatlarında çok büyük farklılık meydana getirmektedir.”

Kendileri yerli insanlar olan öğretmenlerin çoğu resmi eğitimli değildir. Tercihen, Ngabe-Bugle toplumundaki diğerlerinden daha fazla eğitim almış olanlar arasındaki kişilerdir ve bu yüzden öğrenmelerini ilerletmeye kendilerini mecbur hissetmektedirler.

Kendisi 10. sınıfı bitirmiş olan Mr. Rodriguez şunları söylemiştir: “Tarih, yerli insanların geçmişte sahip olmuş oldukları büyük maddi, kültürel ve ruhani zenginliği doğrulamaktadır; fakat, eğitim eksikliğinden dolayı gelişememişlerdir. Toplum tarafından, özellikle de Panama’daki Ngabe-Bugle bölgesinin geleceği olan çocuklar tarafından ihtiyaç duyulan adım adım gelişme sürecine yol açmaya yardım edebilmek için bu hizmet yolunu seçmiş bulunmaktayım.”

Okullar hemen hemen 20 yıl önce, yerli Ngabe-Bugle toplumlarında temel iki dilli (İspanyolca ve yerli Ngabere dili) okul öncesi ve ilkokul eğitimi sağlamaya çabalayan Panama Bahailerinin küçük mahalli inisiyatifleri olarak başladı. Toplumun kaynakları büyüdükçe yavaş yavaş gelişmişlerdir.

1990’ların başlarında, birçok gönüllü öğretmenin başka yerde iş aramaya zorlanmasının ardından, Ngabe-Bugle toplumundaki bir grup Bahai genç, okulların devam ettirilmesi hakkında konuşmak için bir araya geldi. Kendilerini öğretmen olarak önermek ve onlara ihtiyaç duyulduğu sürece, maaşsız bile olsa ve her türlü fedakarlığı göstererek öyle kalmak için ciddi bir anlaşma yaptılar.

Şimdi yedi yıldır öğretmen olan Mr. Rodriguez, “Kendi ailelerimiz fakirdir, fakat bu kıymetli çocukları nasıl eğitimsiz bırakabiliriz?” dedi.

Yaklaşık oniki kişiden oluşan grup başlangıçta bedelsiz çalıştı. Çok yakın geçmişte, FUNDESCU, öğretmenlere – halen 13 tane var – yaklaşık 50 $’a eşdeğer bir aylık ücret sağlamak için yeterli para toplayabilmiştir. Fonlar hem Bahai kaynaklarından hem de özel vakıflardan ve bağış yapanlardan gelmiştir.

Dördüncü, beşinci ve altıncı sınıflara öğretmekte olduğu San Felix Bocas del Toro Bahai Okuluna ulaşmak için her hafta evinden otobüsle ve gemiyle yaklaşık üçer saat ve sonra da yayan üç saat yolculuk yapmak zorunda olan Alexis Bejerano, “Hizmetime bir gönüllü olarak başladım” dedi.

Mr. Bejerano şunları ekledi: “Çocuklara karşı hissettiğim sevgi ve şefkatten dolayı halkıma hizmet ediyorum. Bahai Dini bana bu ışığı verdi – öğrendiğini paylaşmak. Çocuklarla temasta olmaktan o kadar hoşnudum ve her gün o kadar çok şey çok elde ediyorum. Sadece kendi çalışmalarım esnasında kazanılan sınırlı bilgiyi paylaşmak suretiyle birçok şey öğreniyorum.”

Hükümet yetkilileri önemli bir ihtiyacı karşıladığı için projeyi övmüşlerdir. Gerçekten, Eğitim Bakanlığı geçenlerde 14. bir öğretmenin maaşına kaynak sağlamaya başladı.

Ngabe-Bugle bölgesine Ekim 2002’deki bir ziyarette, Eğitim Bakanlığı Chiriqui Özel Eğitim Bölge Müdürü Profesör Aguedo Acosta, “Sizi ziyaret etmek ve Bahai Okullarının ihtiyaç duyduğu tüm moral ve yasal desteği vermek için beni Ngabe-Bugle bölgesi dahilindeki burada bugün bir kez daha görüyorsunuz” dedi.

Ebeveynler ve mahalli liderler okulların sağladıkları olanaklardan dolayı mutluluklarını söylüyorlar.

Bir Bahai okulunun birinci ila altıncı sınıflar arasındaki yaklaşık 60 öğrenciye hizmet verdiği Quebrada Mojelon’daki köy konseyinin başkanı olan Enrique Espinoza, “Okuyup yazamıyorum, ama bu okullar sayesinde çocuklarım okumayı ve yazmayı öğrenecekler” dedi.

Okullar Bahailer tarafından çalıştırılsalar da, öğretmenler ve idareciler öğrencilerin dinlerini değiştirmeye çalışmıyorlar. Köylülerin bazıları Bahai, Bazıları Katolik, bazıları Protestandır ve bazıları da yerli Mama Tata dinindendir. Toplam olarak öğrencilerin yarısı Bahaidir.

Bahai Dininin etkisi yine de, program için sağlam bir ahlaki öğenin olmasını sağlıyor. Standart akademik müfredata ek olarak, okullar, “Erdemler ve Değerler” üzerine haftalık bir sınıfı dahil ediyorlar.

Dokuz yıldır öğretmen olarak hizmet etmekte ve Boca de Remedios köyündeki anaokulunda ders vermekte olan Benita Palacios şunları söyledi: “Onlar sadece fen ve matematik eğitiminden daha çok ruhun eğitimine ihtiyaç duyuyorlar. Ben okul  yaşındayken, kadınların hiçbir zaman kendi evlerinden öteye gitmeyecekleri inancından dolayı biz kızların pek okuma fırsatı yoktu.” O, bununla birlikte, kadın-erkek eşitliği hakkındaki Bahai öğretilerinin ona bu sınırlamayı aşması için ilham vermiş olduğunu söyledi ve “Benim kendi eğitimim sadece dokuzuncu sınıfa kadar devam etti ve oraya kadar gidebilmem de büyük zorluklarla oldu” dedi.

Diğerleri gibi Ms. Palacios da bir gönüllü olarak işe başladı. “Bir Bahai olarak, kendi toplumuma karşı sorumluluğum olduğunu hissettim.”

Resmi eğitimli eğiticiler olmamakla birlikte, öğretmenler yıllarca çeşitli Bahai kuruluşlarından, FUNDESCU tarafından kolaylaştırılan eğitim almışlardır. Örneğin geçen yaz, Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulu ve dünyanın her yerinde tabandaki eğitim girişimlerine destek vermeye çalışan Bahai kaynaklı bir kuruluş olan Mona Vakfı, eğitim felsefesi ve sınıf yönetiminin esasları konulu derinlemesine bir eğitim workshop’u düzenledi. Ayrıca, Mona Vakfı bu projeye geçen iki yıl boyunca 6,000 $ katkıda bulunmuştur.

Örneğin Mr. Rodriguez, okul haftasını eşi ve üç küçük çocuğundan uzakta geçirmektedir. Ailesine ayırdığının dışında, aylık 50 $ ücret kendisi için ancak, okulun ardından öğleden sonra ateşte pişirmesini öğrenmiş olduğu pirinç ve bazen küçük bir paket fasulye veya mercimek masrafını karşılamaktadır.

Quebrada Venado’nun insanları tabii ki minnettardırlar. Mr. Rodriguez’e açık bir saygıyla davranmaktadırlar. Kıt kanaat geçinen çiftçiler olarak verecek paraları veya yiyecekleri yoktur, fakat Victorino’nun açık hava mutfağı için sırayla yakacak odun sağlıyorlar. Ona, üç tarafı oluklu galvaniz sac panelleri, sıkıştırılmış bir çamur zemini ve yatak için dar bir tahta platformu olan küçük bir ahşap iskeletli barınak inşa etmişler.

Bir Quebrada Venado köylüsü şunları söylüyordu: “Bahai Dini halkımıza bir ışık oldu. Bu okul sayesinde çocuklarımız cehaletin karanlığından kurtulacaklar. Bu çocuklar geleceğimizdir.”